Çevrim içi sistemlerin çoğu, kısa sürede çok sayıda hatalı parola girildiğinde hesabı ya da giriş denemelerini geçici olarak durdurur. Bu kilit hesabı tahmin saldırılarına karşı korumak içindir; süresi ve nasıl kalkacağı tamamen operatörün kendi kuralına bağlıdır ve burada tahmin yürütmüyoruz. Bu yazı, kilit sonrasında sizin tarafınızda yapılabilecekleri ve kaçınılması gerekenleri anlatır.
Kilit neden konur?
Saldırganlar başka sitelerden sızmış kullanıcı adı ve parola listelerini otomatik araçlarla binlerce hesapta dener. Hatalı deneme sınırı bu denemeleri yavaşlatır ya da durdurur. Yani kilit, çoğu durumda hesabınızın korunduğunun işaretidir. Sorun, aynı mekanizmanın parolasını hatırlamaya çalışan gerçek kullanıcıyı da durdurmasıdır. Sistem, denemeyi yapanın siz mi yoksa bir saldırgan mı olduğunu ayırt edemez; yalnızca kısa sürede kaç hatalı deneme yapıldığını sayar. Bu nedenle kilitlenmeniz, hesabınızda bir sorun olduğu ya da hakkınızda bir işlem başlatıldığı anlamına gelmez. Çoğu durumda yapılması gereken tek şey sakin kalmak, deneme yapmayı bırakmak ve ekrandaki yönlendirmeyi izlemektir.
Karşılaşabileceğiniz kilit türleri
Sistemler farklı yöntemler kullanır; hangisinin uygulandığını ekranda gördüğünüz mesaj söyler. Genel olarak şu dört yaklaşım yaygındır:
| Yöntem | Nasıl görünür? | Genellikle ne gerekir? |
|---|---|---|
| Geçici bekleme | "Daha sonra tekrar deneyin" türünde mesaj | Belirtilen süreyi beklemek |
| Ek doğrulama | Resimli doğrulama, SMS ya da e-posta kodu | Ek adımı tamamlamak |
| Cihaz veya bağlantı bazlı sınır | Bir cihazda engellenir, mesaj genel olabilir | Beklemek, aynı cihazdan denemeyi bırakmak |
| Hesabın incelemeye alınması | Hesabın kısıtlandığını bildiren mesaj | Operatörün resmî kanallarına başvurmak |
Mesaj bazen bilinçli olarak belirsiz tutulur. "Giriş bilgileri hatalı" gibi genel bir ifade, hesabın kilitli olup olmadığını açıkça söylemeyebilir; bu, saldırganların hangi hesapların var olduğunu öğrenmesini zorlaştırmak için yaygın bir uygulamadır. Doğru parolayı girdiğinizden eminseniz ve aynı mesaj tekrar ediyorsa geçici bir kilit olabileceğini düşünün ve bir süre bekleyin. Bekledikten sonra tek bir dikkatli deneme yapın; yine olmazsa tahmin etmeyi bırakıp sıfırlamaya geçin.
Kilitlendikten sonra yapmamanız gerekenler
- Denemeye devam etmeyin. Kilit süresince yapılan her yeni deneme, birçok sistemde süreyi uzatır ya da daha sıkı bir kısıtlamaya geçirir.
- Aynı anda birden fazla cihazdan denemeyin. Telefon, tablet ve bilgisayardan art arda yapılan denemeler sistem tarafından şüpheli hareket olarak değerlendirilebilir.
- "Kilit açma" hizmeti sunanlara inanmayın. Sosyal medyada ya da mesajla size ulaşan ve hesabı açacağını söyleyen kişilere parola, SMS kodu ya da kimlik fotoğrafı göndermeyin. Bu, hesabınızı tamamen kaybetmenin en hızlı yoludur.
- Kilitli hesabın yerine yeni hesap açmaya çalışmayın. Bu, birçok sitede kullanım koşullarıyla çelişebilir ve asıl hesabınızın durumunu çözmeden belirsiz bırakır.
Kilitlendikten sonra adım adım
- Mesajı dikkatle okuyun. Bekleme süresi, ek doğrulama ya da başvuru yolu çoğunlukla mesajda yazar. Kendiniz için ekran görüntüsü alın.
- Parolanın neden reddedildiğini düşünün. Caps Lock açık mı? Klavye dili Türkçe Q yerine başka bir düzende mi? Telefon klavyesi ilk harfi büyütüyor mu? Tarayıcının otomatik doldurduğu parola eski olabilir mi?
- Parolayı hatırlamıyorsanız tahmin etmeyi bırakın. Bekleme süresi dolduktan sonra giriş sayfasındaki resmî sıfırlama seçeneğini kullanın; güvenli adımlar parola sıfırlama yazısında.
- Ek doğrulama kodu gelmiyorsa art arda istemeyin; telefon tarafındaki kontroller için SMS kodu rehberine bakın.
- Hesap incelemeye alındıysa yalnızca operatörün kendi resmî sayfasında gösterilen iletişim yolunu kullanın. Bu site operatör değildir ve hesapları açamaz.
Denemeleri siz yapmadıysanız
Siz giriş yapmaya çalışmadığınız hâlde hesabınızın kilitlendiğini görüyorsanız birisi parolanızı tahmin etmeye ya da sızmış bir parolayı denemeye çalışıyor olabilir. Kilit kalktığında ilk iş parolanızı değiştirin ve daha önce hiçbir yerde kullanmadığınız bir parola seçin. Aynı parolayı başka sitelerde de kullandıysanız oralarda da değiştirin; özellikle e-posta hesabınızı önceliklendirin, çünkü parola sıfırlama bağlantıları oraya gider. Sizin başlatmadığınız giriş ya da sıfırlama bildirimlerini tarih ve saatleriyle not edin; operatörün resmî kanallarına başvurmanız gerekirse olayı anlatmanız kolaylaşır. Hesap ayarlarında iki adımlı doğrulama varsa açın.
Aynı kilidi tekrar yaşamamak için
- Parolayı bir parola yöneticisine kaydedin. Tarayıcıların yerleşik parola yöneticileri ya da ayrı bir uygulama, parolayı ezberleme ve tahmin etme ihtiyacını ortadan kaldırır.
- Eski kayıtları güncelleyin. Parolayı değiştirdikten sonra tarayıcı yeni parolayı kaydetmeyi teklif ettiğinde kabul edin; diğer cihazlarda kayıtlı eski parolayı da düzeltin. Eski parolayı otomatik dolduran bir tablet, siz fark etmeden hatalı deneme sayısını artırabilir.
- Üç denemede durun. Parolayı iki üç kez yanlış girdiyseniz tahmine devam etmek yerine doğrudan sıfırlamaya geçin. Bu, kilidin tetiklenmesini çoğu zaman önler. Hangi parolaları denediğinizi aklınızda tutmaya çalışmak yerine sıfırlama yoluyla yeni ve kayıtlı bir parolaya geçmek uzun vadede daha az uğraştırır.
- Klavye düzenini kontrol edin. Bilgisayarda birden fazla klavye dili yüklüyse görev çubuğundaki dil göstergesine bakın; "ı", "ş" ve "ğ" içeren parolalar yanlış düzende farklı karakterlerle yazılır.
Kilit size bir ara veriyorsa
Bazen hesaba girememek, oyun alışkanlığı üzerine düşünmek için beklenmedik bir fırsat yaratır. Hesaba erişememek size kaygı ya da baskı hissettiriyorsa, ya da oynama sürenizi ve harcamanızı kontrol etmekte zorlanıyorsanız sorumlu oyun sayfamıza göz atabilir, Yeşilay Danışmanlık Merkezi'ni (YEDAM) 115 numaralı hattan ücretsiz arayabilirsiniz. Türkiye'de çevrim içi bahis yalnızca yetkili kuruluşlar aracılığıyla yasal olarak sunulabilir.
Görsel özet
6 özet kartını göster
